QUÃNG TRONG ÂM NHẠC

Nền tảng hình thành giai điệu, hòa âm và tư duy âm nhạc chuyên nghiệp

MỞ ĐẦU

Trong âm nhạc, các âm thanh không tồn tại rời rạc mà luôn được liên kết với nhau theo những khoảng cách cao độ nhất định, gọi là quãng. Chính sự sắp xếp hợp lý các quãng đã tạo nên giai điệu mạch lạc, hòa âm chặt chẽ và sắc thái biểu cảm của một tác phẩm.

Hiểu rõ về quãng không chỉ giúp người học đọc nhạc chính xác, mà còn là nền tảng quan trọng trong:

• Ký xướng âm

• Phân tích tác phẩm

• Xây dựng hợp âm

• Luyện thi nhạc lý chuyên nghiệp

1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ QUÃNG

Quãng là khoảng cách về cao độ giữa hai âm thanh.

Tùy theo cách xuất hiện của hai âm, quãng được chia thành:

1.1. Quãng hòa thanh

Là quãng trong đó hai âm vang lên cùng một lúc.
Quãng hòa thanh thường xuất hiện trong:

• Hợp âm

• Phối khí

• Đệm bè

1.2. Quãng giai điệu

Là quãng trong đó hai âm vang lên lần lượt nối tiếp nhau.
Quãng giai điệu là yếu tố trực tiếp hình thành:

• Giai điệu

• Đường nét âm nhạc

2. ÂM GỐC – ÂM NGỌN & CÁCH ĐỌC QUÃNG

• Âm gốc: âm thấp hơn trong quãng

• Âm ngọn: âm cao hơn trong quãng

Nguyên tắc đọc quãng:

• Quãng hòa thanh: đọc âm gốc trước, âm ngọn sau

• Quãng giai điệu: đọc âm vang trước → âm vang sau, kèm theo hướng chuyển động (đi lên hoặc đi xuống)

Ví dụ:

• Quãng Mi – Đô đi lên

• Quãng Rê – Sol đi xuống

3. ĐỘ LỚN CỦA QUÃNG

Mỗi quãng được xác định bởi hai độ lớn:

3.1. Độ lớn số lượng

Là số bậc âm chứa trong quãng, tính cả âm đầu và âm cuối.

Ví dụ:

• Đô – Fa: quãng 4 (Đô – Rê – Mi – Fa)

• Rê – Si: quãng 6 (Rê – Mi – Fa – Sol – La – Si)

3.2. Độ lớn chất lượng

Là số cung và nửa cung nằm trong quãng đó.

Độ lớn chất lượng được gọi bằng các tên:

• Đúng

• Trưởng

• Thứ

• Tăng

• Giảm

• Tăng kép

• Giảm kép

👉 Khi đọc một quãng: đọc số lượng trước – chất lượng sau
Ví dụ: quãng 5 đúng, quãng 3 trưởng, quãng 6 thứ…

4. CÁC QUÃNG CƠ BẢN – QUÃNG DIATONIC

Quãng cơ bản là các quãng được hình thành giữa các bậc cơ bản của hàng âm.

Có 14 quãng cơ bản, với số cung xác định rõ ràng, bao gồm:

• Quãng đúng: 1, 4, 5, 8

• Quãng trưởng – thứ: 2, 3, 6, 7

• Ngoại lệ: quãng 4 tăng và quãng 5 giảm

👉 Tất cả các quãng cơ bản và các quãng cơ bản có bậc chuyển hóa nằm trong hệ 14 quãng này đều gọi là quãng diatonic.

5. QUÃNG THUẬN – QUÃNG NGHỊCH

Dựa trên cảm giác thính giác, quãng được chia thành:

5.1. Quãng thuận

Là những quãng tạo cảm giác:

• Hòa hợp

• Êm tai

Gồm:

• Quãng thuận hoàn toàn: 1 đúng, 4 đúng, 5 đúng, 8 đúng

• Quãng thuận không hoàn toàn: 3 trưởng, 3 thứ, 6 trưởng, 6 thứ

5.2. Quãng nghịch

Là những quãng tạo cảm giác:

• Căng thẳng

• Chói tai

Gồm:

• Quãng 2, quãng 7

• Các quãng tăng, quãng giảm

⚠️ Lưu ý: Tính thuận – nghịch của quãng phụ thuộc vào giọng điệu cụ thể.

6. QUÃNG ĐƠN – QUÃNG GHÉP

6.1. Quãng đơn

Là quãng có độ lớn số lượng không vượt quá quãng 8.

6.2. Quãng ghép (quãng kép)

Là quãng có độ lớn số lượng lớn hơn quãng 8.

Quãng ghép được hiểu là:

• Quãng đơn + một (hoặc nhiều) quãng 8

• Độ lớn chất lượng giống quãng đơn tương ứng

7. QUÃNG TĂNG – QUÃNG GIẢM – QUÃNG CHROMATIC

7.1. Quãng tăng

Là quãng có độ lớn số lượng giống quãng đúng hoặc trưởng, nhưng độ lớn chất lượng tăng thêm 1/2 cung.

7.2. Quãng giảm

Là quãng có độ lớn số lượng giống quãng đúng hoặc thứ, nhưng độ lớn chất lượng giảm đi 1/2 cung.

👉 Hầu hết các quãng tăng và quãng giảm (trừ quãng 4 tăng và quãng 5 giảm) đều gọi là quãng chromatic.

7.3. Quãng tăng kép – quãng giảm kép

Là các quãng tiếp tục thay đổi thêm 1/2 cung so với quãng tăng hoặc giảm.
Trong thực tế âm nhạc, các quãng này ít gặp.

8. ĐẢO QUÃNG

Đảo quãng là hiện tượng hoán đổi vị trí âm gốc và âm ngọn.

Quy luật đảo quãng:

• Tổng độ lớn số lượng = 9 (với quãng đơn)

• Tổng độ lớn số lượng = 16 (với quãng ghép)

• Quan hệ chất lượng:

  • Trưởng ↔ Thứ

  • Tăng ↔ Giảm

  • Đúng ↔ Đúng

Đối với quãng ghép, có ba cách đảo quãng tùy theo cách dịch chuyển các âm.

9. TRÙNG QUÃNG

Trùng quãng là hiện tượng hai hay nhiều quãng có âm vang giống nhau, nhưng:

• Viết khác nhau

• Tên gọi khác nhau

• Ý nghĩa hòa âm khác nhau

Có hai loại trùng quãng:

1. Cùng số lượng – cùng chất lượng, khác cách viết

2. Cùng chất lượng, khác số lượng

⚠️ Khi xét trùng quãng cần đặt trong giọng điệu cụ thể.

10. VAI TRÒ CỦA QUÃNG TRONG ÂM NHẠC

Quãng giữ vai trò then chốt trong:

• Hình thành giai điệu

• Xây dựng hợp âm

• Phối khí

• Phân tích tác phẩm

• Luyện thi nhạc lý – ký xướng âm

Người học nhạc chuyên nghiệp bắt buộc phải nắm vững quãng để không nhầm lẫn khi đọc, viết và nghe nhạc.

KẾT LUẬN

Quãng là một trong những nội dung cốt lõi nhất của nhạc lý. Hiểu đúng về quãng giúp người học:

• Đọc nhạc chính xác

• Cảm nhận giai điệu sâu sắc

• Phân tích và sáng tạo âm nhạc hiệu quả

• Đáp ứng tốt yêu cầu thi Trung cấp – Cao đẳng – Nhạc viện

GIỚI THIỆU TRUNG TÂM – ĐỊNH HƯỚNG LUYỆN THI

Duytieu Music – Nơi Cất Cánh Đam Mê là trung tâm đào tạo âm nhạc bài bản – học thuật – chuyên luyện thi.

Trung tâm chuyên:

• Luyện thi Trung cấp – Cao đẳng – Nhạc viện

• Nhạc lý – Ký xướng âm – Quãng – Hợp âm – Tiết tấu

• Piano – Guitar – Sáo trúc – Thanh nhạc – Organ – Violin

Lợi thế nổi bật:

• Giáo trình biên soạn riêng, bám sát đề thi

• Giảng viên nhiều kinh nghiệm luyện thi đậu cao

• Lộ trình học cá nhân hóa theo từng học viên

• Học chắc nền tảng – đi đường dài với âm nhạc

📞 Hotline: 0907 107 618
🌐 Website: https://duytieumusic.com

👉 Nếu bạn đang theo đuổi con đường âm nhạc chuyên nghiệp,
Duytieu Music chính là nơi giúp bạn xây nền tảng vững chắc nhất.