Quan Hệ Giữa Các Giọng Trong Âm Nhạc

1. Khái niệm chung

Trong âm nhạc, các giọng có mối liên hệ chặt chẽ với nhau thông qua:

• Âm giai

• Dấu hóa

• Cấu trúc quãng

• Thành phần âm

Những giọng có đặc điểm cấu tạo gần nhau được gọi là các giọng có quan hệ họ hàng. Việc hiểu rõ các mối quan hệ này giúp người học:

• Xác định giọng nhanh và chính xác

• Phân tích tác phẩm hiệu quả

• Chuyển giọng hợp lý

• Ứng dụng tốt trong hòa âm và sáng tác

2. Quan hệ song song

2.1. Khái niệm

Quan hệ song song là mối quan hệ giữa:

• Một giọng trưởng tự nhiên

• Và một giọng thứ tự nhiên

Hai giọng này có:

• Hóa biểu giống nhau

• Thành phần âm giống nhau

• Nhưng khác âm chủ

Hai giọng như vậy được gọi là cặp giọng song song.

2.2. Ví dụ

• Đô trưởng ↔ La thứ

• Sol trưởng ↔ Mi thứ

Trong mỗi cặp:

• Giọng thứ có âm chủ thấp hơn âm chủ của giọng trưởng một quãng 3 thứ

• Hoặc có thể hiểu: bậc VI của giọng trưởng chính là âm chủ của giọng thứ song song

2.3. Cách xác định giọng song song

• Khi biết tên giọng trưởng, ta tìm bậc VI → đó là giọng thứ song song

• Khi biết hóa biểu, ta có thể suy ra cả giọng trưởng và giọng thứ song song tương ứng

👉 Vì có chung hóa biểu nên quan hệ song song là mối quan hệ họ hàng rất gần.

3. Quan hệ cùng tên

3.1. Khái niệm

Quan hệ cùng tên là mối quan hệ giữa:

• Một giọng trưởng

• Và một giọng thứ

• Có cùng tên âm chủ

Ví dụ:

• Đô trưởng và Đô thứ

• Rê trưởng và Rê thứ

3.2. Đặc điểm

• Hai giọng có cùng âm chủ

• Nhưng không có hóa biểu giống nhau

• Cấu trúc âm giai và hệ thống quãng khác nhau

3.3. So sánh giọng trưởng và giọng thứ cùng tên

Khi so sánh giọng Đô trưởng và Đô thứ (ở các dạng tự nhiên – hòa thanh – giai điệu), ta nhận thấy:

• Các âm giống nhau ở hầu hết các bậc

• Khác biệt cơ bản nằm ở bậc III

  • Giọng trưởng: bậc III là quãng 3 trưởng

  • Giọng thứ: bậc III là quãng 3 thứ

Chính sự khác biệt này tạo nên:

• Màu sắc tươi sáng của giọng trưởng

• Màu sắc trầm, sâu của giọng thứ

3.4. Kết luận về quan hệ cùng tên

Mặc dù khác hóa biểu và màu sắc âm nhạc, nhưng do:

• Chung âm chủ

• Chỉ khác biệt trọng yếu ở bậc III

👉 Quan hệ trưởng – thứ cùng tên cũng được xếp vào nhóm quan hệ họ hàng gần.

4. So sánh quan hệ song song và quan hệ cùng tên

5. Ý nghĩa thực hành của các mối quan hệ giọng

Việc nắm vững quan hệ song song và quan hệ cùng tên giúp người học:

• Nhận diện giọng nhanh khi đọc bản nhạc

• Hiểu rõ sự biến đổi màu sắc trưởng – thứ

• Chuyển giọng mạch lạc, hợp lý

• Phân tích tác phẩm chính xác hơn

• Ứng dụng tốt trong hòa âm, phối khí và sáng tác

6. Kết luận

Quan hệ song song và quan hệ cùng tên là hai mối quan hệ cơ bản và quan trọng nhất giữa các giọng trong nhạc lý.
Chúng tạo nền tảng để người học tiếp cận sâu hơn với:

• Quan hệ họ hàng gần

• Chuyển giọng

• Hòa âm chức năng

• Phân tích tác phẩm âm nhạc