Hợp Âm 3 (Triad) Trong Âm Nhạc

20/12/2025 10:36 PM 71 Lượt xem

HỢP ÂM BA TRONG ÂM NHẠC

1. Khái niệm về chồng âm và hợp âm

Trong âm nhạc, chồng âm là hiện tượng từ ba âm thanh trở lên vang lên cùng một lúc.
Khi các âm thanh trong chồng âm được sắp xếp theo một quy luật nhất định, ta gọi đó là hợp âm.

Trong thực tế âm nhạc, có nhiều cách cấu tạo hợp âm khác nhau, nhưng phổ biến và quan trọng nhất là các hợp âm được xây dựng theo quãng ba. Đây chính là nền tảng của hòa âm cổ điển, hiện đại và nhạc ứng dụng.

2. Hợp âm ba là gì?

Hợp âm ba là hợp âm gồm ba âm thanh, được xếp chồng lên nhau theo quãng ba.

Âm thấp nhất gọi là âm một (âm gốc)
Âm ở giữa gọi là âm ba
Âm cao nhất gọi là âm năm

👉 Khoảng cách giữa:

Âm một → âm ba: quãng ba
Âm ba → âm năm: quãng ba
Âm một → âm năm: quãng năm

3. Các dạng hợp âm ba cơ bản

Trong âm nhạc, có bốn dạng hợp âm ba cơ bản, được phân loại dựa trên tính chất các quãng ba cấu thành:

3.1. Hợp âm ba trưởng

Cấu tạo: quãng ba trưởng + quãng ba thứ
Quãng ngoài: quãng năm đúng
Tính chất: sáng, vững, ổn định

👉 Ví dụ: Đô – Mi – Sol

3.2. Hợp âm ba thứ

Cấu tạo: quãng ba thứ + quãng ba trưởng
Quãng ngoài: quãng năm đúng
Tính chất: mềm, trầm, hơi buồn

👉 Ví dụ: La – Đô – Mi

3.3. Hợp âm ba tăng

Cấu tạo: hai quãng ba trưởng
Quãng ngoài: quãng năm tăng
Tính chất: căng thẳng, không ổn định

👉 Ví dụ: Đô – Mi – Sol♯

3.4. Hợp âm ba giảm

Cấu tạo: hai quãng ba thứ
Quãng ngoài: quãng năm giảm
Tính chất: bất ổn, căng thẳng mạnh

👉 Ví dụ: Si – Rê – Fa

📌 Nhận xét quan trọng

Hợp âm ba trưởng và ba thứ là hợp âm thuận
Hợp âm ba tăng và ba giảm là hợp âm nghịch

4. Thể cơ bản (thể gốc) của hợp âm ba

Khi các âm của hợp âm ba được sắp xếp theo đúng thứ tự quãng ba, ta gọi đó là thể cơ bản (thể gốc).

Trong thể gốc:

Âm thấp nhất: âm một
Âm giữa: âm ba
Âm cao nhất: âm năm

👉 Tên gọi âm một – âm ba – âm năm không thay đổi, dù vị trí của chúng có bị đảo lên quãng tám khác.

5. Các thể đảo của hợp âm ba

Hợp âm ba có hai thể đảo:

5.1. Thể đảo một – Hợp âm sáu (6)

Âm một được chuyển lên một quãng tám
Âm ba trở thành âm thấp nhất
Gọi là hợp âm sáu

📌 Kí hiệu:

I⁶, IV⁶, V⁶…
Hoặc: T⁶, S⁶, D⁶

👉 Cấu tạo quãng:

Quãng 3 + quãng 4

5.2. Thể đảo hai – Hợp âm bốn sáu (6/4)

Âm một và âm ba đều chuyển lên quãng tám
Âm năm trở thành âm thấp nhất
Gọi là hợp âm bốn sáu

📌 Kí hiệu:

I⁶⁴, IV⁶⁴, V⁶⁴…

👉 Cấu tạo quãng:

Quãng 4 + quãng 3

📌 Lưu ý quan trọng

Khi hợp âm được trải rộng qua nhiều quãng tám, việc xác định thể hợp âm phải dựa vào âm trầm (bass) chứ không chỉ nhìn khoảng cách giữa các nốt.

6. Hợp âm ba chính trong giọng trưởng và giọng thứ

6.1. Trong giọng trưởng

Ba hợp âm ba chính nằm trên:

Bậc I: Hợp âm chủ (T)
Bậc IV: Hợp âm hạ át (S)
Bậc V: Hợp âm át (D)

👉 Cả ba đều là hợp âm ba trưởng, thể hiện rõ tính chất giọng trưởng.

6.2. Trong giọng thứ

Ba hợp âm ba chính nằm trên:

Bậc I: Hợp âm chủ (t)
Bậc IV: Hợp âm hạ át (s)
Bậc V: Hợp âm át (d)

👉 Trong giọng thứ:

Hợp âm chủ và hạ át là ba thứ
Hợp âm át thường được biến đổi thành ba trưởng trong giọng thứ hòa thanh

7. Vai trò của hợp âm ba trong âm nhạc

Hợp âm ba là:

Nền tảng của hòa âm
Cơ sở để hình thành hợp âm bảy, hợp âm mở rộng
Công cụ quan trọng trong:
- Đệm hát
- Sáng tác
- Phân tích tác phẩm
- Luyện thi trung cấp – cao đẳng – đại học âm nhạc